REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Kiedy wiemy już, co chcemy robić i w jakiego rodzaju działalności osiągnąć sukces, musimy załatwić tylko jeszcze kilka niezbędnych formalności urzędowych... i spokojnie zacząć budowę potężnej firmy.
Pierwszym odwiedzonym przez nas urzędem będzie odpowiednia Delegatura Urzędu Miejskiego, właściwa wg miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, bowiem tam dokonuje się wpisu do działalności gospodarczej osób fizycznych. Spółki uregulowane w Kodeksie spółek handlowych rejestruje się w sądzie w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z ustawą Prawo działalności gospodarczej, podejmowanie i prowadzenie działalności jest wolne, dostępne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem przepisów prawa.
Działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa wykonywana w sposób ciągły i zorganizowany, prowadzona przez podmiot (osoba fizyczna, spółka osobowa z Kodeksu spółek handlowych, osoba prawna) we własnym imieniu i na własny rachunek. Działalność gospodarcza obejmuje działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwania, rozpoznawania i eksploatacji zasobów naturalnych.
Ustawa Prawo działalności gospodarczej czyli podstawowy akt prawny wszystkich przedsiębiorców normuje zasady podjęcia działalności oraz określa rodzaje działalności, które można podjąć:
• w oparciu o zgłoszenie do rejestru przedsiębiorców,
• w oparciu o uzyskanie koncesji, a także określa tryb wydawania zezwoleń (rodzaje działalności wymagających zezwoleń określają odrębne ustawy).
Ustawa wymaga uzyskania koncesji na działalność w zakresie:
• poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych,
• wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym,
• wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania dystrybucji i obrotu paliwami i energią,
• ochrony osób i mienia,
• transportu lotniczego oraz wykonywania innych usług lotniczych,
• budowy i eksploatacji autostrad płatnych,
• zarządzania liniami kolejowymi oraz wykonywania przewozów kolejowych,
• rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych.
Warto przy tym pamiętać, iż udzielenie (a także odmowa udzielenia o cofnięcie) koncesji następuje w drodze decyzji administracyjnej, a organ koncesyjny jest uprawniony do kontroli prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, w zakresie prowadzenia działalności zgodnie z udzieloną koncesją oraz przestrzegania bezpieczeństwa i ochrony interesów gospodarki narodowej i dóbr osobistych obywateli.
Ustawa nakłada na przedsiębiorców szereg obowiązków, ale daje im też określone prawa. Należą do nich m.in.:
• prawo do dokonywania wszelkich czynności nie zabronionych przez prawo,
• prawo do zatrudniania pracowników,
• prawo do zrzeszania się w organizacje przedsiębiorców,
• prawo do zaopatrzenia w środki produkcji i korzystanie z kredytów bankowych.
• prawo do osiągania zysków i wydatkowania własnych środków finansowych bez ograniczeń.
Przedsiębiorca posiada też szereg obowiązków. Należą do nich m.in.:
• obowiązek posiadania rachunku bankowego, gromadzenia środków pieniężnych uzyskiwanych z działalności gospodarczej oraz wydatkowania za pośrednictwem banku w każdym przypadku, gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca i jednorazowa wartość transakcji przekracza wartość 3 000 euro lub równowartość 1 000 euro, gdy suma wartości transakcji
• w poprzednim miesiącu przekroczyła 10 000 euro;
• obowiązek zgłaszania działalności gospodarczej (osoby fizyczne i spółki cywilne osób fizycznych do Ewidencji Działalności Gospodarczej; spółki prawa handlowego spółki z o.o., jawne, komandytowe do Rejestru Handlowego Spółek) oraz oznaczenia swojej siedziby i miejsca wykonywania działalności;
• obowiązek zgłaszania zmian do prowadzonej działalności gospodarczej;
• obowiązek zawiadomienia urzędu skarbowego o rozpoczęciu działalności i niektórych zmianach (np. wspólników, siedziby, miejsca wykonywania działalności, zmiany banków, miejsca przechowywania ksiąg itd.);
• obowiązek zawiadomienia banków nawzajem o otwieranych rachunkach bankowych;
• obowiązek zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego i opłacania składki ZUS;
• obowiązek prowadzenia niezbędnych urządzeń księgowych ksiąg, dokumentacji, obliczania i odprowadzania wynikających z tych urządzeń obciążeń publicznoprawnych czyli m.in. podatków;
• obowiązek zgłoszenia firmy do Państwowego Inspektoratu Pracy, nawet jeśli zamierzamy zatrudnić jednego pracownika;
• obowiązek odbiorów sanitarnych i technicznych, tylko dla określonych rodzajów działalności, np. dla działalności gastronomicznej zgłoszenie do Sanepidu.
Rejestrujemy naszą firmę w delegaturze Urzędu Miasta, na drukach obowiązujących w danym mieście(sam druk jest tylko pomocniczy).
Wniosek o wpis do działalności musi zawierać:
• oznaczenie podmiotu, czyli nazwę firmy, imię i nazwisko właściciela lub wspólnika,
• oznaczenie siedziby podmiotu (np. adres zamieszkania właściciela),
• oznaczenie pełnomocnika, np. żona, kolega,
• oznaczenie przedmiotu działalności czyli oznaczenie zakresu czynności, które planujemy wykonywać, np. usługi fryzjerskie, usługi budowlane,
• miejsce wykonywania działalności,
• datę rozpoczęcia wykonywania działalności, od tego momentu obejmują nas już wszystkie procedury prawno-podatkowe i księgowe.
Warto pamiętać, iż w każdej chwili nasz wpis (nazwa firmy, siedziba, miejsce wykonywania działalności, zakres działalności, pełnomocnik) może całkowicie ulec zmianie. Nie możemy tylko przy firmie jednoosobowej zmienić właściciela, gdyż wówczas oznaczałoby to likwidację podmiotu.
Ustawa Prawo działalności gospodarczej wprowadza też definicję małego i średniego przedsiębiorcy. Za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w poprzednim roku obrotowym:
• zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników,
• osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekraczający równowartości w złotych 7 milionów euro lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła równowartości w złotych 5 milionów euro.
Nie uważa się jednak za małego przedsiębiorcę przedsiębiorstwa w którym przedsiębiorcy inni niż mali posiadają:
• więcej niż 25% udziałów, wkładów lub akcji,
• prawa do ponad 25% udziału w zysku,
• więcej niż 25% głosów w zgromadzeniu wspólników.
Analogicznie zdefiniowano średniego przedsiębiorcę. Progi tutaj wynoszą:
• 250 pracowników,
• przychody 40 milionów euro lub suma bilansowa do 27 milionów euro.
Ustawa nakazuje państwu stwarzanie korzystniejszych warunków do działania dla małych i średnich przedsiębiorców poprzez:
• inicjowanie zmian stanu prawnego sprzyjającego rozwoju tych podmiotów,
• wspieranie instytucji umożliwiających finansowanie działalności gospodarczej na dogodnych warunkach dla małych i średnich firm,
• wyrównywanie warunków wykonywania działalności ze względu na obciążenia publiczno-prawne,
• ułatwianie dostępu do informacji, szkoleń oraz doradztwa,
• wspieranie instytucji i organizacji lokalnych oraz regionalnych działających na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw,
promowanie współpracy małych i średnich przedsiębiorców z innymi przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorczości lokalnej.
UZYSKANIE NUMERU REGON
Na drukach obowiązujących i ogólnodostępnych w urzędach statystycznych należy dokonać zgłoszenia REGON.
ZAŁOŻENIE KONTA BANKOWEGO
Założenie rachunku bankowego jest ostatnią czynnością, którą wykonujemy przy założeniu podmiotu, albowiem każdy bank będzie od nas wymagał: wpisu do działalności gospodarczej (wypisu z Rejestru Handlowego), nru NIP, nru REGON, pieczątki.
Dokonywanie operacji finansowych za pomocą banku oprócz tego, że dla określonego rodzaju podmiotów i transakcji jest obligatoryjne, stanowi również duże udogodnienie. Pozwala nam kontrolować przepływ naszych należności, ochrania obrót gospodarczy nie trzymamy dużej gotówki w firmie, jest także szybką, sprawną, różnorodną (przelew, czek, karta kredytowa) i poważną formą operowania finansami.
ZGŁOSZENIE W URZĘDZIE SKARBOWYM
Mając zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i zaświadczenie REGON, a także otwarte konto bankowe, możemy przystąpić do zgłoszenia obowiązku podatkowego w Urzędzie Skarbowym.
Zgłoszenie formy opodatkowania
Każdy przedsiębiorca jest zobowiązany do wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym (zasady ogólne, ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa). Dokonujemy tego w formie oświadczenia, które składamy w Urzędzie Skarbowym właściwym dla miejsca zamieszkania podatnika.
Wybór zwolnienia lub rejestracja płatnika VAT
Rejestrując naszą firmę w Urzędzie Skarbowym, zgłaszamy ją do celów ewidencyjnych i podatkowych.
Wszyscy podatnicy zobowiązani są do jednokrotnego zgłoszenia się w celu uzyskania Numeru Identyfikacji Podatkowej czyli popularnego NIP, którym następnie prawie wszędzie musimy się posługiwać.
Osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą, dokonują tych zgłoszeń na druku NIP 1, natomiast spółki cywilne, jawne, komandytowe i z o.o. na druku NIP 2. Zgłoszeniem NIP 3 obejmuje się następujące osoby:
• osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej, np. nasz pracownik, który nie ma jeszcze
• nr. NIP, a my, zatrudniając go, mamy obowiązek dokonania jego zgłoszenia,
• osoby fizyczne wykonujące wolne zawody, np. architekt,
• wspólników spółek, jeżeli poza spółką nie prowadzą żadnej innej działalności (wówczas przecież przy
• rejestracji spółki uzyskują NIP dla niej, a sami nadal nie są nigdzie zgłoszeni),
• innych płatników podatku dochodowego, np. osoby wydzierżawiające lokale najem nie jest przecież działalnością gospodarczą, więc nie NIP 1,
• innych płatników składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli nie są podatnikami.
NIP 5 jest wnioskiem podatnika o potwierdzenie nadanego już wcześniej przez Urząd Skarbowy numeru NIP.
Dodatkowo czasami jesteśmy zobligowani do wypełnienia dodatkowych załączników takich jak:
• NIP B do podania numerów rachunków bankowych jeżeli firma posiada więcej niż dwa rachunki bankowe (pierwsze dwa podaje się na drukach zasadniczych NIP 1 i NIP 2),
• NIP C również załącznik do druków zasadniczych, służący do wyszczególnienia większej liczby miejsc prowadzenia działalności gospodarczej,
• NIP D załącznik do NIP 2, który specyfikuje wstąpienie i wystąpienie wspólnika ze spółki, zmiany
• w grupach kapitałowych.
W celu uzyskania NIP osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, jeżeli zamierza być płatnikiem VAT, rejestruje się w Urzędzie Skarbowym właściwym dla miejsca wykonywania działalności, jeśli nie zamierza być płatnikiem VAT według miejsca zamieszkania. Spółki podatnicy VAT wg miejsca wykonywania działalności;
• osoby fizyczne wykonujące wolne zawody, np. architekt,
• wspólników spółek, jeżeli poza spółką nie prowadzą żadnej innej działalności (wówczas przecież przy
• rejestracji spółki uzyskują NIP dla niej, a sami nadal nie są nigdzie zgłoszeni),
• innych płatników podatku dochodowego, np. osoby wydzierżawiające lokale najem nie jest przecież działalnością gospodarczą, więc nie NIP 1,
• innych płatników składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli nie są podatnikami.
W celu uzyskania NIP osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, jeżeli zamierza być płatnikiem VAT, rejestruje się w Urzędzie Skarbowym właściwym dla miejsca wykonywania działalności, jeśli nie zamierza być płatnikiem VAT według miejsca zamieszkania. Spółki podatnicy VAT wg miejsca wykonywania działalności; spółki korzystające ze zwolnienia od VAT wg siedziby lub miejsca wykonywania działalności. Wszyscy pozostali podatnicy rejestrują się według miejsca zamieszkania, a płatnicy według miejsca zamieszkania lub siedziby.
Oprócz tego, że musimy się zgłosić na dość skomplikowanych drukach, to jeszcze należy tego dokonać w odpowiednich terminach, pamiętając równocześnie o zgłaszaniu wszystkich zmian, czyli dokonywaniu aktualizacji.
I tak np. podatnicy VAT muszą dokonać tego zgłoszenia przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej VAT, a np. nasi pracownicy nie później niż w dniu złożenia zeznania rocznego, czyli do 30 kwietnia każdego roku.
ZGŁOSZENIE OBOWIĄZKU UBEZPIECZENIOWEGO W ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest kolejną instytucją, którą obowiązkowo należy odwiedzić po fakcie zarejestrowania działalności gospodarczej w Urzędzie Miejskim lub Gminnym.
Zgłoszenie płatników firmy
Zgłoszenia dokonujemy na obowiązujących drukach w terminie 7 dni.
Osoby fizyczne ZFA
Osoby prawne oraz osoby nie posiadające osobowości prawnej, np. spółki cywilne ZPA
Zgłoszenie ubezpieczonych
Zgłoszenia ubezpieczonych dokonujemy w terminie 7 dni na drukach ZUA i ZZA
ZGŁOSZENIA W PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY
Dokonując rejestracjipodmiotu w Państwowej Inspekcji y (jeśli zatrudniamy pracowników), podmiot równocześnie zobowiązuje się do przestrzegania Pracprzepisów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. W ramach tych obowiązków pracodawca jest odpowiedzialny za zorganizowanie odpowiednich, zgodnych z przepisami warunków pracy, które obejmują:
• teren zakładu pracy,
• obiekty budowlane,
• pomieszczenia, w tym: podłogi, ściany, stropy, okna i inne części oszklone, schody,
• wyposażenie pomieszczeń i infrastrukturę towarzyszącą, czyli: ogrzewanie, wentylację, oświetlenie,
• stanowiska pracy, maszyny, narzędzia i inne urządzenia techniczne,
• magazyny,
• pomieszczenia i urządzenia socjalne i sanitarne.
POZOSTAŁE OBOWIĄZKI FORMALNO-PRAWNE
W ramach przestrzegania przepisów BHP pracodawca zobowiązany jest do okresowego szkolenia pracowników, wykonywania badań okresowych i kontrolnych oraz zachowywania ogólnej profilaktyki zdrowotnej.