Wiadomości ogólne

Emerytury i renty podlegają waloryzacji (podwyższeniu) w celu zachowania co najmniej ich realnej wartości w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem.

Jeżeli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosi co najmniej 110%, emerytury i renty waloryzuje się od 1 marca i od 1 września. Jeżeli wskaźnik ten jest niższy niż 110% waloryzację przeprowadza się od dnia 1 czerwca.

Do przeprowadzenia waloryzacji ustala się dwa jednakowe wskaźniki waloryzacji określone w ustawie budżetowej na dany rok.

Ustalenie wysokości zwaloryzowanej emerytury i renty polega na pomnożeniu kwoty emerytury lub renty wskaźnikiem waloryzacyjnym, a wraz z podwyższeniem świadczenia następuje podwyższenie podstawy jego wymiaru tym samym wskaźnikiem waloryzacji.

W 2002 r. waloryzację przeprowadza się od dnia 1 czerwca, przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji wynoszącego 100,5%.

Waloryzacji podlegają emerytury i renty przyznane przed dniem 1 czerwca 2002 r.

Kwoty najniższych świadczeń

Od 1 czerwca 2002 r. kwoty najniższych emerytur i rent wynoszą:

• 532,91 zł - emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta rodzinna,

• 409,92 zł - renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Kwoty najniższych rent z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy i rent rodzinnych, przysługujących na podstawie ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, stanowią 120% kwot świadczeń najniższych i od 1 czerwca 2002 r. wynoszą:

• 639,49 zł - renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową oraz renta rodzinna wypadkowa,

• 491,90 zł - renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową.

Dodatki do emerytur i rent

Kwoty dodatków do emerytur i rent: pielęgnacyjnego, dla sieroty zupełnej, za tajne nauczanie oraz zasiłku pielęgnacyjnego, ustala się od 1 czerwca 2002 r. poprzez pomnożenie kwot dodatków oraz zasiłku w wysokości obowiązującej od dnia 1 stycznia 2002 r. przez wskaźnik waloryzacji.

Dodatek dla sieroty zupełnej wynosi 256,83 zł. Kwoty pozostałych dodatków oraz zasiłku wynoszą 136,64 zł.

Dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego z tytułu niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji wynosi 204,96 zł.

Od 1 czerwca 2002 r. nie podlegają waloryzacji na dotychczasowych zasadach: dodatek kombatancki, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego, dodatek dla byłych żołnierzy górników, świadczenie pieniężne przysługujące osobom deportowanym do pracy przymusowej. Wynika to ze zmian w ustawach dotyczących świadczeń przyznanych tym osobom.

Dodatek kombatancki, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego wynosi nadal 135,96 zł.

Dodatek dla byłych żołnierzy górników oraz świadczenie pieniężne przysługujące osobom deportowanym, ustalone w wysokości niższej niż maksymalna, od 1 czerwca 2002 r. wynosi nadal odpowiednio - w zależności od liczby miesięcy - od 6,82 zł za 1 miesiąc do 135,96 zł.

Wysokość emerytury na zasadach dotychczasowych

Wysokość i podstawa wymiaru

Wysokość emerytury ustalanej według dotychczasowych zasad uzależniona jest od następujących składników:

• wysokości podstawy wymiaru,

• uwzględnionego okresu składkowego i nieskładkowego,

• kwoty bazowej, obowiązującej w dacie powstania prawa do świadczenia.

Podstawę wymiaru emerytury stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub na ubezpieczenie emerytalne, według przepisów prawa polskiego, z okresu kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie (z ostatnich 19 lat kalendarzowych - dla wniosków zgłoszonych w 1999 r. i z ostatnich 20 lat - dla wniosków zgłoszonych w 2000 r. i w latach następnych).

Ubezpieczony może również wskazać do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z okresu 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Oprócz podstawy wymiaru składek do podstawy wymiaru emerytury dolicza się inne składniki (m.in. kwoty zasiłków chorobowych, wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy itp.).

Osoba, która miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, może do obliczenia podstawy wymiaru emerytury wskazać podstawę wymiaru tej renty w wysokości uwzględniającej kolejne waloryzacje tej podstawy wymiaru.

Podstawę wymiaru emerytury ustala się mnożąc indywidualny wskaźnik wymiaru przez kwotę bazową

Kwota bazowa

Kwota bazowa stanowi 100% przeciętnego wynagrodzenia, pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenie społeczne, w kwartale kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji.

Od 1 czerwca 2002 r. kwota bazowa wynosi 1775,89 zł.

Emeryturę oblicza się według wzoru:

• 24% kwoty bazowej

• po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów składkowych,

• po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów nieskładkowych.

Okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nie przekraczającym 1/3 uwzględnionych okresów składkowych.

Przykład

Ubezpieczony urodzony 3 stycznia 1937 r. udowodnił łącznie 35 lat okresów składkowych oraz 4 lata okresów nieskładkowych. Łączny udowodniony staż ubezpieczeniowy wynosi 39 lat. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 10 kolejnych lat kalendarzowych wynosi 68,64%, a więc podstawa wymiaru do obliczenia emerytury wynosi 1218,97 zł (68,64% x 1775,89 zł, tj. obowiązująca aktualnie kwota bazowa).

Obliczenie wysokości emerytury:

24% x 1775,89 zł = 426,21 zł

(420 mies. x 1,3%) : 12 mies. x 1218,97 zł = 554,63 zł

(48 mies. x 0,7%) : 12 mies. x 1218,97 zł = 34,13 zł

Łączna kwota emerytury wynosi 1014,97 zł miesięcznie (426,21 + 554,63 + 34,13).

Najniższa emerytura

Najniższa wysokość emerytury od 1 czerwca 2002 r. wynosi 532,91 zł.

Wysokość emerytury na nowych zasadach

Średnie dalsze trwanie życia

Wysokość nowej emerytury będzie wynikiem podzielenia podstawy jej obliczenia przez tzw. średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony zdecyduje się przejść na emeryturę.

Podstawę obliczenia emerytury utworzy kwota składek zaewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługiwać będzie emerytura. Kwota ta obejmie zgromadzone na koncie składki na ubezpieczenie emerytalne, ich cokwartalną waloryzację oraz zwaloryzowany kapitał początkowy (jeśli ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu przed dniem 1 stycznia 1999 r.).

Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę zostanie wyrażony w latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia to wielkość statystyczna służąca do ustalenia liczby miesięcy, w których przeciętnie będzie pobierana nowa emerytura. Przekroczenie tej liczby miesięcy nie będzie miało żadnego wpływu na wysokość i zasady waloryzacji pobieranego później świadczenia. Średnie dalsze trwanie życia dla wieku emerytalnego będzie ustalane wspólnie dla mężczyzn i kobiet. Dane, w formie tablic dalszego trwania życia, są publikowane corocznie przez Prezesa GUS w terminie do dnia 31 marca. Tablice te będą podstawą do przyznawania emerytur na wnioski ubezpieczonych zgłoszone od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1948 r.

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. mogą wybrać, czy zechcą ulokować całą składkę emerytalną na indywidualnym koncie obsługiwanym przez ZUS w ramach I filaru, czy też, do dnia 31 grudnia 1999 r., zdecydowały się na wybór jednego z otwartych funduszy emerytalnych w ramach II filaru, co powoduje konieczność przekazania części składki emerytalnej do wybranego funduszu emerytalnego.

Ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1968 r.

Osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r. muszą ulokować część składki emerytalnej na indywidualnym koncie obsługiwanym przez ZUS, a część w jednym z otwartych funduszy emerytalnych (obowiązkowy podział składki między I i II filar).

Źródło / www.zus.pl