Przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.) i ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz.153, z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 stycznia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 8, poz. 64), wprowadziły zmiany w zakresie trybu zgłaszania do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz zasad rozliczania składek za osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego1).

Wspomniane zmiany polegają na nałożeniu na płatników składek obowiązku zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz rozliczania składek na ubezpieczenia osób, którym wypłacają zasiłki macierzyńskie lub którym udzielili urlopu wychowawczego; z wyjątkiem osób, którym zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego albo zasiłek wychowawczy wypłaca ZUS.

Biorąc pod uwagę fakt, że wprowadzenie zmian w trakcie miesiąca rozliczeniowego mogło spowodować utrudnienia w poprawnym rozliczeniu należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński, przyjęto, że płatnicy składek zobowiązani są do stosowania nowych zasad za okres podlegania ubezpieczeniom wymienionych osób od 1 czerwca 2001 r.

Oznacza to, że płatnicy składek mają obowiązek sporządzania imiennych raportów miesięcznych dla osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński poczynając od raportów za czerwiec 2001 r.

Zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński, a także zasady sporządzania dokumentów rozliczeniowych oraz ustalania podstawy wymiaru składek są przedstawione w niniejszym poradniku.

Należy podkreślić, że w odniesieniu do osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński płatnik składek wykazuje tylko należne składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne w odpowiednich dokumentach rozliczeniowych. Nie dokonuje nato-miast wpłaty tych składek do ZUS.

Zatem za osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński, poczynając od raportów za czerwiec 2001 r., płatnicy składek sporządzają dodatkowo raporty z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia, od 1210XX do 1240XX, w których wykazują należne składki na ubezpieczenia.

Płatnicy składek sporządzają również dotychczasowe raporty dla tych osób, np. raport ZUS RSA z kodem 0110XX i kodem świadczenia/przerwy 121,122, 311.

1) Zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego jest wypłacany wyłącznie przez oddziały ZUS, które stosują w tym zakresie przepisy dotyczące zasiłku macierzyńskiego. Ilekroć w dalszej części poradnika jest mowa o zasiłku macierzyńskim, należy przez to rozumieć także zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego......